16 maart 2024

In dialoog met de Karmelprovincie

Inleiding

Nadat het Dagelijks Bestuur van de Nederlandse Karmelprovincie over de verhouding met Ad Montem gesproken heeft met het Generaal Bestuur van de Orde in Rome en gebleken is dat het voorstel van een positie van Ad Montem als gemeenschap buiten de Nederlandse provincie maar binnen de Orde geen begaanbare weg kan zijn, is de bezinning en de zoektocht naar een werkbare oplossing in een nieuw stadium van onderscheiding en creativiteit aangekomen.

Uitgangspunt

Op 30 januari van dit jaar schreven wij: ‘Na vele jaren van onbegrip en misverstanden, is eindelijk besloten dat Ad Montem zijn eigen weg buiten de Nederlandse Karmel Provincie zal gaan. Hoewel deze scheiding voor beide partijen pijnlijk is, schept deze afstand ook nieuwe mogelijkheden. Misschien ongewild, brengt deze beslissing met zich mee dat Ad Montem nu als gemeenschap van drie personen erkend kan worden. Het bestuur gaat onderzoeken of Ad Montem een experimentele gemeenschap als onderdeel van de Karmelorde kan zijn, maar buiten de verantwoordelijkheid van de Provincie.’

Niet geaccepteerd

Dit onderzoek heeft plaatsgevonden in een gesprek met het Generale Bestuur in Rome. Het resultaat is negatief, zoals blijkt uit een brief van Huub Welzen, prior provinciaal, aan de leden van de Nederlandse Karmelprovincie (07-03-2024). Het Generale Bestuur ondersteunt de opstelling van het provinciale bestuur dat ‘Ad Montem niet wordt erkend als een gemeenschap onder verantwoordelijkheid van de Nederlandse provincie en ook niet als behorend tot de Nederlandse provincie. Ook heeft het Generale Bestuur aangegeven dat Ad Montem niet geaccepteerd zal worden als een gemeenschap binnen de orde.’ Met dit formele en juridische antwoord zijn we weer terug bij de eerdere situatie en moeten we ons bezinnen over de volgende stappen.

Geen nieuwe gemeenschappen

In 2017 heeft het toenmalige provinciale bestuur besloten dat er geen nieuwe Karmelgemeenschap gesticht mag worden. De Constituties van de Orde van 2021 bepalen dat een gemeenschap minimaal uit drie geprofeste karmelieten dient te bestaan. Jos en Hein samen voldoen niet aan dit vereiste. Gedurende de laatste kapittels van de Nederlandse provincie kregen zij ook niet de gelegenheid Ad Montem te presenteren en goedgekeurd te krijgen als het begin van een nieuwe Observantie op zoek naar contemplatief leven voor de eenentwintigste eeuw.

Gesprek met Paul de Bois,
Provinciaal van de Vlaamse Karmel OCD

Ondertussen heeft Ad Montem niet stilgezeten en zijn er intensieve gesprekken gevoerd over de mogelijkheden voor de toekomst. Van 18 tot 21 februari 2024 was P. Paul de Bois, provinciaal van de Vlaamse Karmel OCD, op bezoek om nader kennis te maken met het concrete leven van de gemeenschap Ad Montem en de samenwerking met de cisterciënzers in het Convent rondom God. Reeds enkele jaren bestaat er een vruchtbare samenwerking van Ad Montem met de Vlaamse Karmel. Samen met Paul de Bois hebben we nagedacht over de noodzaak van dit concrete geleefde leven als een vorm van liminaliteit. Religieus leven voltrekt zich onvermijdelijk in de marge van kerk en samenleving en staat op gespannen voet met structuren die het als systeem willen vastleggen. Uitgaande van het leven zoals dit in deze context op Schiermonnikoog geleefd mag worden, hebben we ons afgevraagd of er structuren bestaan of denkbaar zijn die ruimte bieden aan dit leven. Omdat het geleefde leven van gebed en werk in betrokkenheid op de goddelijke werkelijkheid voor ons de kern vormt van iedere religieuze roeping, zouden structuren daaraan dienstbaar moeten zijn. De geschiedenis van het religieuze leven laat vanaf het prille begin van de woestijnvaders en -moeders zien hoe men geprobeerd heeft steeds weer minimale structuren te ontwerpen die ruimte kunnen bieden aan deze ongebaande weg naar Gods Gelaat. In het leven van de Karmel hebben structuur en anti-structuur altijd voor een spannend en vruchtbaar samenspel gezorgd. Uiteindelijk is de Observantie Ad Montem slechts een nieuwe en hedendaagse poging dit liminale leven in Gods tegenwoordigheid vorm te geven zonder ons grote zorgen te maken over een eventuele structurele inbedding.

Vertrekken vanuit een nulpunt

Nadenkend over de toekomst kunnen we geen gebruik maken van gebaande wegen of vastliggende zekerheden maar moeten we opnieuw vertrekken vanuit het nulpunt van de geraaktheid door God zoals de historische stichters dat moesten doen. Dat is een pijnlijk en duister proces dat zich in de marge van kerk en wereld afspeelt. De leerschool van gebed en contemplatie beperkt zich niet tot enkele klassieke vormen en leefwijzen maar heeft onmiddellijk betrekking op een wijd spectrum van activiteiten en betrekkingen waarin er oog is voor de mens zoals die in zijn of haar uniciteit door God gezien en bemind wordt. In die zin is er sprake van een radicaal contemplatief leven waartoe iedere mens geroepen is. Jammer genoeg werd deze studiedag door de tijd beperkt. Daarom hopen we op korte termijn dit inspirerende gesprek in een of meerdere vormen te kunnen voortzetten. Dit bezinningsgesprek hebben wij op zaterdag 24 februari verder gevoerd met br Alberic, de abt van Klooster Schiermonnikoog. Binnenkort zullen wij met Huub Welzen in een gesprek van onderscheiding op zoek gaan naar werkbare oplossingen.

30 januari 2024

Brief van de Provinciaal

Inleiding

Na vele jaren van onbegrip en misverstanden, is eindelijk besloten dat Ad Montem zijn eigen weg buiten de Nederlandse Karmel Provincie zal gaan. Hoewel deze scheiding voor beide partijen pijnlijk is, schept deze afstand ook nieuwe mogelijkheden. Misschien ongewild, brengt deze beslissing met zich mee dat Ad Montem nu als gemeenschap van drie personen erkend kan worden. Het bestuur gaat onderzoeken “of Ad Monten een experimentele gemeenschap als onderdeel van de Karmelorde kan zijn, maar buiten de verantwoordelijkheid van de Provincie”.